عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
909
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
سيستان در عشر آخر ذى القعده 1323 « 1 » ، در سيستان اثرى از ناخوشى طاعون نيست و اين مرض هم سابق بيشتر در ماهيگيران نيزار بوده . از طرف روس و انگليس اطباء به سرحد فرستادهاند كه تشكيل مجلس حفظ الصحه سرحدى بدهند . از طرف دولت ايران هم سرباز و حكيم و مأمور فرستادهاند كه قرانتين بگذارند . كرمانشاهان در عشر آخر ذى القعده ، حكومت كرمانشاهان به حسام الملك امير افخم همدانى داده شد و قرار داد كه سالى سى هزار تومان تقديمى دولت را به سالار الدوله حاكم بروجرد بدهد . طهران در عشر دوم ذى الحجة الحرام ، ميرزا جواد خان سعد الدوله وزير تجارت را به حكم دولت گرفته به يزد فرستادند . مىگويند سبب هيجان تجار در ماه قبل او بوده . بعضىها هم تهمت مىدانند و نيز مىگويند محمد خان احياء الملك طبيب اتابيك سابق « 2 » را به جهت بعضى افسادها نفى بلد كردند . طهران در روز هيجدهم ذى الحجه كه عيد مبارك غدير است ، شاه دو ساعت به ظهر مانده از دوشانتپه به طهران آمد و سلام نشست و عصر آن روز به منزل ظل السلطان رفت و از آنجا دوباره به دوشانتپه [ رفت ] و آتشبازى شب عيد را در دوشانتپه به پاى داشتند . هم در آن روز چون اتابيك درد پاى سخت دارد ، در عمارت گلستان سوار كالسكهء كوچك شده با دست او را كشيدند و به حضور شاه آمد و در آن روز شاهزاده جلال الدوله به منصب امير نويانى نائل شد . ايران در عشر اول ذى الحجه ، وزير مخصوص كه مأمور به فارس بود ، حاكم بالاستقلال شد
--> ( 1 ) . متن : ذى القعده 1316 ( 2 ) . منظور از اتابيك سابق ميرزا على اصغر خان امين السلطان مىباشد .